Cựu chủ tịch PepsiCo khu vực Đông Dương: Sống để yêu thương
06.03.2010 01:55
Hỏi chuyện ông Phạm Phú Ngọc Trai, cựu Chủ tịch PepsiCo Đông Dương, Chủ tịch Công ty Tư vấn kinh doanh hội nhập toàn cầu (GIBC)
Người
đảo ngược thế cờ cuộc chiến “đỏ và xanh” (Coca-Cola và Pepsi) tại thị
trường Việt Nam, đưa Pepsi “qua mặt” Coca-Cola, liên tục tạo nên những
kỳ tích bằng “cách nghĩ toàn cầu, văn hoá Việt Nam”, chính là anh.
Việc
Phạm Phú Ngọc Trai rời PepsiCo, trở thành nhà tư vấn chiến lược cho các
công ty Việt Nam ở đoạn cuối của cuộc đời là một lựa chọn đầy thách
thức.
Là CEO
đầu tiên và lâu dài của tập đoàn đa quốc gia hùng mạnh ngay sau khi Mỹ
bỏ lệnh cấm vận, 18 năm vượt qua bao giông gió thời mở cửa, đưa đội ngũ
hội nhập sâu vào môi trường kinh doanh toàn cầu, anh không chỉ mang về
cho PepsiCo những con số ấn tượng, mà sau đó là chuỗi giá trị chuẩn mực
trong hành xử của một doanh nghiệp, hướng đến sự phát triển bền vững.
Từng
trải qua những ngày cầm chai nước ngọt đi chào hàng để gầy dựng
Tribeco, từng có cổ phần lớn trong một số công ty tên tuổi, nhiều bạn
bè thắc mắc sao anh không theo đuổi nghiệp làm giàu như các đại gia, mà
lại chọn con đường trở thành nhà quản trị, dù sao cũng chỉ là một… giám
đốc làm thuê?
Nhiều
khi tôi cũng tự hỏi mình như thế, bởi không ít cơ hội để tôi làm giàu,
kiếm tiền nhiều hơn. Nhưng tôi không tiếc, có ai muốn kinh doanh chỉ để
trở thành trọc phú đâu. Thước đo lợi nhuận tuỳ thuộc vào suy nghĩ, lý
tưởng của mỗi người.
Ngay
từ thời còn trẻ, đang làm bia hơi Hải Âu rất phát đạt, qua Đức, thấy
nhà máy của họ hiện đại quá, tôi mơ ước đem về Việt Nam, và gầy dựng
Tribeco. Khi đất nước còn cấm vận, bằng mối quan hệ của mình, tôi đã
cùng vài người bạn trực tiếp đàm phán không nhờ tư vấn với Coca-Cola
trước, để rồi lại chọn Pepsi đưa vào Việt Nam qua liên doanh tay ba
SP.CO (Việt Nam, Macondary Company Inc (Singapore) và PepsiCo).
Ở
tuổi 30, đảm nhận vị trí chủ chốt một doanh nghiệp lớn của Mỹ là tham
vọng, thách thức về khả năng. Bản tính tôi là người rất hiếu kỳ, nên
lúc nào cũng muốn học, cộng thêm tính tự ái dân tộc, nên muốn làm việc
trong môi trường đa quốc gia, để chứng tỏ khả năng của người Việt Nam.
Quản
trị một số vốn vài tỉ khác biệt nhiều lắm so với vài ngàn tỉ. PepsiCo
là môi trường rất tốt để tôi được tiếp xúc với cái mới, hội nhập được
với những xu hướng marketing hiện đại từ sớm nhất để xây dựng thương
hiệu. Suy nghĩ quốc tế nhưng hành động rất địa phương, thấm nhuần văn
hoá Việt Nam, biết gắn bó với cộng đồng, có như vậy mới tạo được sự
khác biệt, bền vững.
Con
người chiến lược trong tôi được hình thành từ tính cách, tri thức, kinh
nghiệm, cộng thêm bản tính của một người rất ham hoạt động xã hội…
khiến tôi lúc nào cũng muốn dấn thân.
Trong kinh doanh, có bao giờ anh phải tranh cãi quyết liệt để bảo vệ chủ kiến của mình?
Tôi
còn nhớ một lần, khi xu hướng khuyến mại trúng thưởng bằng xe máy, xe
hơi đang nở rộ, thì miền Trung, miền Nam bị lũ lụt nặng nề. Tôi đã
tranh cãi dữ dội để gác bỏ hết các chương trình khuyến mại khác, tập
trung PR cho chiến dịch “Uống một lon Pepsi là dành 50 đồng ủng hộ đồng
bào lũ lụt”.
Rất
nhiều người lúc đó nghi ngờ, phản đối quyết liệt, nhưng tôi có niềm
tin. Cái được lớn nhất là khách hàng biết Pepsi luôn sống với hơi thở
của đồng bào mình, gắn bó với quê hương mình. Chữ “đồng bào” của người
Việt mình lớn lắm, tinh thần lá lành đùm lá rách lớn lắm. Đây cũng là
một khái niệm hết sức mới mẻ trong marketing.
Tôi
rất vui là sau khi PepsiCo phát động, phong trào đã trở thành phản ứng
dây chuyền, một số công ty khác cũng làm theo. Giá trị vật chất nhỏ
thôi nhưng ý nghĩa rất lớn, doanh nghiệp bắt đầu có ý thức cộng đồng
mạnh hơn. Một công ty thành công phải là một công dân xã hội tích cực.
Sau
18 năm làm việc tại PepsiCo, anh đã học được điều gì từ những người
lãnh đạo tập đoàn, để chinh phục họ, và tạo lập niềm tin?
Đó
là tầm nhìn của một công ty đa quốc gia, tính thực tế và những nguyên
tắc trong quy trình quản trị để có những quyết định vượt lên chính
mình, có thể làm những điều tốt đẹp cho chính tập đoàn, bảo đảm sự phát
triển bền vững, sòng phẳng, không bị lay động bởi những yếu tố chủ
quan.
Ngoài
khả năng quản lý, lòng tự trọng của một người Việt Nam mới là cái để
người ta quý trọng, anh em đến với mình. Chính lòng tự trọng khiến mình
phải học hỏi nhiều hơn, vượt qua thách thức nhiều hơn, để chứng tỏ sự
vượt trội trong quản trị. Ngoài việc học hỏi người ta, mình phải có
cách đi, cách làm của mình, không để họ coi thường về văn hoá, từ đó
mới tạo được giá trị cho công ty.
Trải
qua nhiều bước ngoặt, nhiều cuộc chia tay, cuộc chia tay với PepsiCo có
khiến anh hụt hẫng không? Là người theo đuổi dài lâu công việc trồng
người, vì sao anh không tìm được người Việt Nam kế nhiệm xứng đáng?
Tôi
là người luôn nghĩ tới phía trước, ít nuối tiếc, nên không cảm thấy hụt
hẫng. Đây là cuộc ra đi mà tôi đã chủ động chuẩn bị chuyển giao từ năm
năm nay. Dĩ nhiên buồn man mác, vì không có người Việt kế nhiệm ở
PepsiCo. Từ mười năm nay tôi đã có ý định, kế hoạch thực hiện ở mức độ
nào đó rồi. Lớp trẻ về khả năng lãnh đạo thì có, nhưng thiếu sự xông
pha, dám hy sinh, thoát khỏi những tham vọng thông thường để có tham
vọng lớn, và có lẽ do mình không đủ khả năng xây dựng, kiến thiết, lèo
lái… Rất đáng tiếc.
Ở
tuổi này, sao anh không yên ổn với những công việc kinh doanh của gia
đình như làm resort, kinh doanh bất động sản, mà lại tiếp tục dấn thân
với GIBC?
Khởi
đầu một sự nghiệp mới lúc này, nhiều người cho là tôi… điên! Ước vọng
từ lâu của tôi là muốn chia sẻ kinh nghiệm sau nhiều năm làm việc với
PepsiCo cho các doanh nghiệp Việt Nam. Quản trị doanh nghiệp với quy mô
ngày càng lớn đi kèm với những yêu cầu bức thiết về đa dạng hoá sản
phẩm và dịch vụ, đổi mới công nghệ, gia tăng nguồn nhân lực. Nhưng làm
thế nào để doanh nghiệp Việt Nam có thể từng bước chuyển mình? Mô hình,
cấu trúc nào sẽ góp phần quyết định thắng lợi dài lâu?
Tái
định hình, tái cấu trúc, tái tổ chức là những đòi hỏi bức thiết. Với sứ
mệnh cùng doanh nghiệp kiến tạo sự phát triển và trường tồn, GIBC mong
mỏi sát cánh cùng doanh nghiệp Việt Nam để tạo dựng sự nghiệp kinh
doanh to lớn hơn, góp phần định hình rõ nét vị trí của Việt Nam trên
bản đồ kinh thương thế giới.
Đằng
sau những thành công của anh, cũng không ít mất mát, thất bại. Thất bại
nào đối với anh là lớn nhất? Anh suy nghĩ gì sau tất cả những mất mát
ấy, để cân bằng lại chính mình?
Thất
bại thì nhiều, nhưng nghĩ cho cùng tôi không thấy tiếc những gì đã làm.
Lao vào kinh doanh khi còn đầu xanh tuổi trẻ, bây giờ nhìn lại, mới
thấy mình đi quá nhanh, đôi lúc rất mệt mỏi, chạnh lòng, nhưng chưa bao
giờ gục xuống. Tôi chỉ bị “đánh bại” bởi những gì liên quan đến tình
cảm, chứ chưa bao giờ ray rứt vì những lao lực trong kinh doanh.
Để
cân bằng chính mình, tôi tìm đến những tình yêu đích thực, trở về nhà,
tìm tới những người bạn thân, hay qua thăm mẹ. Xung quanh mình có nhiều
điều tốt, nhiều người tốt lắm… Là người đàn ông quá đam mê công việc,
nên tôi có ít thời gian để vun xới, chăm lo cho những người thân yêu,
cho gia đình, bè bạn.
Tôi
thấy mình có lỗi nhiều, nhưng hy vọng có được sự thấu hiểu của người
thân về sự dấn thân của mình, về những giá trị mà mình đã mang lại cho
cuộc sống. Bạn bè, con cái ngưỡng mộ mình không phải vì mình là chủ
tịch PepsiCo, mà sẵn sàng tha thứ cho mình vì những giá trị mà mình đã
chia sẻ. Tôi tin thế.
Trong mối quan hệ giữa con người với con người, anh coi trọng điều gì nhất? Có bao giờ anh gặp phải sự phản bội, đổ vỡ niềm tin?
Trong
kinh doanh và cả cuộc sống, tôi coi trọng nhất là sự trung thực. Có thể
lầm lỗi, thất bại, nhưng nếu sự trung thực hiện hữu thì mình sẵn sàng
tha thứ, động viên, tạo cơ hội. Cuộc sống không phải lúc nào cũng suôn
sẻ, có nhiều điều không như mong đợi của mình, có lúc hụt hẫng, thất
vọng, nhưng tôi không vì thế mà mất niềm tin. Quan điểm sống của tôi là
sống để yêu thương, nhưng nếu yêu thương không đến thì mình ứng xử theo
kiểu Trịnh Công Sơn: Tôi ơi, đừng tuyệt vọng. Khi mình sống có niềm
tin, sẽ thấy yêu cuộc sống hơn, dễ tha thứ và bao dung hơn với người
khác.
Là
người sống vì bạn, theo anh gìn giữ được tình bạn tri âm tri kỷ có khó
không? Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã từng viết tặng anh bài hát "Sóng về
đâu", tình bạn này đã mang lại cho anh điều gì?
Tôi
may mắn có nhiều bạn, nhất là bạn bè trong giới nghệ sĩ. Bạn bè là nơi
tôi chia sẻ mọi vui buồn, hạnh phúc, giúp tôi vơi đi những đau khổ. Để
có được tình bạn tri âm, mình phải gìn giữ và nuôi dưỡng bằng sự chân
thành, bằng mối thâm tình. Điều đó không khó, cũng không dễ, tuỳ theo
tấm chân tình của mình đối với bạn thôi. Sự chân tình đem đến tình bạn
bền vững. Tôi luôn áy náy mỗi khi không gọi điện thoại lại cho một
người bạn, không hẹn hò được một buổi cơm tối với con. Bạn bè là nguồn
động viên, khích lệ, giúp tôi có trách nhiệm hơn với những điều mà mình
theo đuổi.
Người
chia sẻ với tôi nhiều nhất trong kinh doanh chính là anh Sơn, mặc dù
anh không biết gì về kinh doanh, nhưng triết lý kinh doanh của tôi ảnh
hưởng rất nhiều từ triết lý trong âm nhạc của anh Sơn. Anh từng viết
biển sóng, biển sóng đừng xô nhau, nơi nào đó có sự giàu có thì nơi
khác sẽ có người bị mất đi… Triết lý của anh rất thực tế, đó là luật bù
trừ mà. Trong hành xử kinh doanh, nếu không có tâm thì làm sao có thể
hạnh phúc. Cuộc đời đầy bất trắc, nhưng mình đừng có hững hờ với cuộc
đời, anh Sơn đã nói như thế.
Nhìn rộng ra ngoài xã hội, điều gì làm anh ray rứt nhất khi nghĩ về nhân tình thế thái? Về tình người?
Điều
khiến tôi ray rứt nhất không phải là mất tiền, mất sức khoẻ, mà chính
là phải chứng kiến những giá trị đạo lý đang bị đảo ngược do mối quan
hệ xã hội và cuộc mưu sinh. Ngày càng nhiều những đối xử không công
bằng, sự phản bội, khiến cho mối quan hệ con người mất đi sự trong
sáng.
Tôi
thường nói với các bạn trẻ rằng đôi lúc cần thực tế để sống, nhưng đừng
nên quá thực dụng để trở thành nô lệ của đồng tiền, để bị rẻ rúng,
khiến cho mình mất đi sự cân bằng. Với bạn bè, đến một ngày nào đó mà
người ta đến với nhau, giúp nhau như một sự mua bán, thì đó quả thật là
một bi kịch.
Anh
muốn để lại điều gì cho những đứa con? Truyền thống hiếu học của dòng
họ Phạm Phú đã được gìn giữ như thế nào trong gia đình anh?
Chưa
bao giờ tôi nghĩ sẽ để lại cho con vật chất hay sự nghiệp, cũng không
có khái niệm phân chia gia tài. Tôi muốn con sống có lý tưởng, biết
chia sẻ với mọi người những giá trị sống mà người cha đã đeo đuổi, học
hỏi cách đối nhân xử thế, học hỏi về tình yêu con người, để con có thể
sống hạnh phúc. Tôi có thể cho con tất cả, nhưng hạnh phúc thì phải tự
con tìm kiếm thôi.
Năm
nào cũng vậy, gia đình tôi cùng anh em nghệ sĩ và tập thể PepsiCo luôn
trở về Quảng Nam để trao tận tay các bé mồ côi cơ nhỡ những món quà
nhỏ, dõi theo từng bước đi của các em trên con đường học vấn. Quảng Nam
là vùng đất nghèo nhất miền Trung, chịu đựng nhiều nhất những mất mát
trong chiến tranh, nhưng con người có ý chí mạnh lắm, sản sinh nhiều
nhà trí thức cho đất nước, sống với nhau đùm bọc, nghĩa tình.
Tôi
muốn các con tôi thấm vào máu những truyền thống đó của quê hương, dòng
họ, để biết nhớ về nguồn cội, biết chăm sóc, sống vì mọi người nhiều
hơn.
Bà Indra Nooyi, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc PepsiCo toàn cầu:
“Thực
sự từ đáy lòng, tôi luôn mong những điều tốt đẹp nhất sẽ đến với anh
Trai. Trong suốt khoảng thời gian làm việc cùng PepsiCo, anh đã gầy
dựng được một công ty phát triển đáng kinh ngạc tại Việt Nam, với doanh
thu và biên độ lợi nhuận đáng để tự hào. Anh đã để lại những di sản kế
thừa lớn lao cho thế hệ trẻ PepsiCo sau này”.
Ông Manu Anand, Tổng giám đốc PepsiCo Đông Nam Á:
“Là
một nhà lãnh đạo doanh nghiệp và một người bạn, ông Trai luôn mang đến
cái nhìn độc đáo qua những hiểu biết sâu sắc về công việc kinh doanh
của PepsiCo tại thị trường địa phương cũng như từ kho kinh nghiệm to
lớn của ông. Tôi thường xuyên phải trông cậy vào những lời khuyên và sự
tư vấn của ông, cũng như những nhà lãnh đạo khác của PepsiCo, trong quá
khứ và hiện tại. Những đóng góp của ông vượt ra ngoài biên giới Việt
Nam, không chỉ ở Lào, Campuchia, mà còn Brunei, Singapore và các quần
đảo thuộc Thái Bình Dương…”.
KIm Yến (SGTT)
minhhuong (Theo SGTT) |
Tiện ích trên site 
